काभ्रे,
स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले नेपालमा मङ्कीपक्स सङ्क्रमणको जोखिम रहेको जनाएको छ । मङ्कीपक्स भाइरसको सङ्क्रमण छिमेकी देश भारतमा तीव्र रूपमा फैलिरहेकाले नेपालमा पनि जोखिम रहेको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीले जानकारी दिनुभयो । मंकीपक्सको पूर्वतयारीबारे मन्त्रालयले विषय विज्ञसँग सुझाव लिइसकेको उहाँले बताउनुभयो । पूर्वतयारी गरिएको भएतापनि भाईरस रोबथामका लागी जनस्तरबाटै सतर्कता अपनाउनुपर्नेमा मन्त्रालयले जोड दिएको छ ।
हवाई तथा सीमा नाकामा रहेका हेल्थ डेस्क तथा सरुवा रोगको निगरानी गर्न सघ, प्रदेश र स्थानीय तहलाई निर्देशन दिइसकेको मन्त्रालयले जनाएको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयले सातवटै प्रदेशमा रोगको रोकथाम र व्यवस्थापनका लागि अस्पताल र चिकित्सक तोकेको छ।
बिगत केही दिनयता अफ्रिकी मुलुक कंगोमा मंकीपक्स भाइरसका घातक प्रजाति ‘क्लेड १ बी’ तिब्र रुपमा फैलिरहेको छ। मन्त्रालयका अनुसार जनवरी यतामात्र मंकीपक्स भाइरसका कारण ५४८ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।
यस्ता छन् मंकीपक्स भाइरसका लक्षणहरुः
मङ्कीपक्स भाइरस सङ्क्रमितहरुमा ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, सुन्निने, ढाड दुख्ने र मांसपेशी दुख्ने असर देखा पर्छन् । ज्वरो उच्च भएपछि शरीरमा बिमिराहरू देखा पर्न सक्छन् र यो अनुहारबाट शुरू भएर शरीरका अन्य भागहरुमा निकै चिलाउने वा दुख्ने बिमिराहरू निस्कन्छन् ।
मङ्कीपक्स सङ्क्रमित भएको व्यक्ति वा सङ्क्रमित पशुसँगको सम्पर्कमा आउँदा, मानिसको घाउ, खटिरा, बिमिराको सम्पर्कबाट, शरीरमा निस्किएको तरल पदार्थ थुक, ¥यालको सम्पर्कबाट, सङ्क्रमित बाँदर, मुसा लोखर्केलगायत जनावरबाट र भाइरस रहेको ओछ्यान र लुगाबाट सर्दछ ।
मंकीपक्स सङ्क्रमण रोकथामका उपायहरुः
यो भाइरस संक्रमणबाट बच्न विभिन्न उपाय अपनाउन सकिन्छ। जसलाई बुँदागत रुपमा निम्न अनुसार उल्लेख गर्न सकिन्छ।
– मंकीपक्स भाइरसको रोकथामका लागि एमपक्सको शंका वा पुष्टि भएका व्यक्तिसँग असुरक्षित सम्पर्कमा जानु हुँदैन।
– परिवारमा कोही सङ्क्रमित भए त्यो व्यक्तिलाई घर वा अस्पतालमा आइसोलेसनमा राख्नुपर्छ। जसले गर्दा अरूमा सर्न पाउँदैन।
– जहिले पनि नियमित रूपमा साबुनपानीले हात धुने वा स्यानिटाइजरको प्रयोग गर्नुपर्छ।
– सङ्क्रमित व्यक्तिले लगाएका लुगा, प्रयोग गरेको तौलिया, ओछ्यान र भाँडाहरू तातो पानीले वा साबुनपानीले मजाले धुने गर्नुपर्छ।
– मरेका जनावरको सम्पर्कमा जानु हुँदैन।
– सङ्क्रमितको सम्पर्कमा आएको व्यक्तिले तुरुन्तै आफ्नो स्वास्थ्य परीक्षण गर्नुपर्छ।
– मासुजन्य खानेकुरा राम्ररी पकाएर मात्र खानुपर्छ।
– घर वरपरका फोहोरमैलालाई उचित स्थानमा व्यवस्थापन गर्नुपर्छ ।
